" Sizde ekibimize katılıp , Web sitemizde yazar olmak ister misiniz ?

Araştırmayı seven , bilgi ve becerisine güvenen.

Gönüllü olarak aramıza katılmak isteyen arkadaşlar.
seçeneğine tıklayarak bizimle irtibata geçebilirsiniz. "

Ölçme Kontrol ve Markalama - 1. Ders : Ölçmenin Tanımı - Önemi ve Ölçü Aletleri

Paylasan: Tarih: 21 Mart 2015 Cumartesi | 12:37



1. ÖLÇME


1.1. Ölçmenin Tanımı ve Önemi


Bilinen bir değerle bilinmeyen bir değerin kıyaslanmasına ölçme adı verilir.       Makine parçalarının veya yapılan herhangi işin görevini yapabilmesi için istenen ölçülerde olması gerekir. Bu amacın gerçekleşmesi içinde imalat sırasında ve sonrasında parçaların ölçülmesi gerekir.

1.2. Ölçme Çeşitleri


Doğrudan (direkt) Ölçme: Ölçü takımları ile yapılan ölçmedir. Bu ölçme işleminde ölçü, ölçme takımından doğrudan okunur.
Dolaylı Ölçme: Bu işlemde ölçü aleti belli bir kıyaslama parçasına ayarlanır. Ölçme kıyaslama parçasına göre yapılır. Örneğin pergel ile iç ve dış çap kumpasları ile mastarlar ile ölçme gibi.

1.3. Ölçmeyi Etkileyen Faktörler


Ø  Ölçü aletinin hassasiyeti
Ø  Ölçme işlemi yapılan ortamın, ölçü aletinin, ölçülen parçanın ısısı
Ø  İşin hassasiyeti
Ø  Ölçülecek iş parçasının fiziksel özelliği
Ø  Ölçme yapılan yerin ışık durumu
Ø  Ölçme yapan kişiden kaynaklanan faktörler
Ø  Ölçme yapan kişinin bigisi
Ø  Bakış açısı 
Ø  Ölçme yapan kişinin ruhsal durumu



1.4. Uzunluk Ölçü Sistemleri


1.4.1. Metrik Sistem


Bu ölçü sisteminde birim metredir. (m) harfi ile simgelendirilir. Makina ve metal teknolojilerinde metrenin as katları kullanılır. 10 m,100 cm,10 mm gibi gösterilir.


Uzunluk Ölçüleri
As Katları

m
dm
cm
mm
µ
 1
 Metre (m)
1
 10
100
1000
1.000.000
 1
 Desimetre (dm)
0.1
   1
  10
  100
   100.000
 1
 Santimetre (cm)
0.01
   0.1
    1
    10
     10.000
 1
 Milimetre  (mm)
0.001
   0.01
    0.1
      1
       1.000
 1
 Mikron (µ)
0.000001
   0.00001
    0.0001
      0.001
              1

      Tablo1: Metrenin as katlarının birbirine çevrilmesi

Metal Teknolojilerinde ölçüler (mm) olarak verilir. Ancak büyük boyutlu işlerin ölçülerinde (m) kullanılır.Örneğin ; 40 mm, gereç boyutlarında ■ 10x10 ,□30x30x2,5 gibi gösterilir.

1.4.2. Inch (parmak) Sistemi


Bu ölçü sisteminde birim YARDA’dır.  1 Yarda = 3 Ayak = 36 Parmaktır.

Makina ve metal teknolojilerinde yardanın as katlarından parmak ve bölüntüleri kullanılır. Parmak (˝) işareti  ile ifade edilir. 1˝, 2˝, 1/2˝, 5/16˝, 3/8˝  gibi gösterilir.

ÖNEMLİ: 1˝ =  25.4 mm ‘ dir.

1.4.3. Uzunluk Ölçü Sistemlerinin Birbirine Çevrilmesi


 1 -   3 / 8 ˝ kaç mm eder hesaplayalım.                 2 -  1 /4" kaç mm eder hesaplayalım.
        1 "          =        25,4 mm ise                                  1 "            =        25,4 mm ise
        3 / 8"      =           X    eder.                                    1 / 4 "       =            X  eder.
        X   =  3 x 25,4 / 8                                                  X = 1 x 25,4 / 4
        X  =   76,2 / 8        X = 9,52 mm eder.                  X = 25,4 / 4       X = 6,35 mm eder.

  3 -  5 / 16 " kaç mm eder hesaplayalım                4 -  57,15 mm kaç parmak (") eder  
            hesaplayalım.
       1 "           =          25,4 mm ise                                25,4 mm  =           1" ise
       5 / 16 "    =              X  eder.                                   57,15      =            X ‘’ eder
      X  = 5 x 25,4 / 16                                                     X = 57,15 / 25,4
      X = 127 / 16       X = 7,93 mm eder.                        X = 2  ¼ "eder.


1.4.4. Ölçmede Kullanılan Aletler ve Bu Aletlerin Kullanılması


Ölçmede kullanılan uzunluk ölçü aletleri aşağıdaki şekilde gruplandırılırlar:

Ø  Bölüntülü ölçü aletleri                             
Ø  Metreler
Ø  Çelik cetveller
Ø  Ölçü taşıma aletleri
Ø  Pergeller,
Ø  İç ve dış çap kumpasları
Ø  Ayarlanabilir ölçü aletleri
Ø  Sürmeli kumpaslar
Ø  Mikrometreler
Ø  Sabit ölçü aletleri
Ø  Şablonlar
Ø  Mastarlar

1.4.5. Uzunluk Ölçü Aletlerinin Gruplandırılması


Bölüntülü Ölçü Aletleri

Metreler

Ölçmede en çok kullanılan çizgisel bölüntülü ölçü aletleridir. Metreler büyük boyutlu parçaların ölçülmesinde ve hassasiyet istenmeyen küçük parçaların ölçülmesinde kullanılır. Metrelerin ölçü hassasiyeti 1mm ve 0,5 mm‘ dir.

Metreler kullanım amaçlarına göre şerit metreler ve katlanır metreler olmak üzere iki gruba ayrılır.Şekil- 1.1

Şerit metreler büyük uzunlukların ölçülmesinde kullanılırlar. Uzunlukları 2, 3, 5, 10, 20, 30 ve 50 metre genişlikleri ise 12 – 16 mm olarak paslanmaz yay çeliklerinden üretilirler.

Metreler ile ölçüm yaparken metrenin uç kısmı ölçülecek parçanın esas alınan yüzeyine tam temas etmelidir.Resim 1.1




Katlanır metreler hassas olmayan uzunluk ölçümlerinde kullanılırlar. Ölçü hassasiyetleri 1’ mm  dir. Ahşap malzemelerden, çelik malzeme ve alüminyum malzemeden yapılırlar.Uzunlukları 1 metredir.


Çelik Cetveller

Makine ve metal teknolojileri atelyelerinde ölçme ve markalama işlemlerinde kullanılan ölçü aletleridir. Çelik cetveller yay çeliğinden 20 mm genişlikte 100 – 1000 mm boylarında ve 0,5 mm kalınlıkta üretilirler. Bölüntüleri 0,5mm aralıklı olabileceği gibi 1 mm olabilir.Resim 1.2

Bazı çelik cetvelleri bir tarafı mm bölüntülü diğer tarafı ise (") parmak bölüntülü olabilir. Çelik cetvellerin bazılarının arkasında parmak ölçülerinin metrik değerleri yazılı olarak verilmiştir.

Resim 1.2: Çelik Cetvel


ÖNEMLİ: Çelik cetveller tornavida gibi kullanılmamalıdır, kullanım sırasında nokta, çizecek, eğe ve pergel gibi araçlardan zedelenmemelidir, keskin köşelerden korunmalıdır.

Ölçü Taşıma Aletleri

Pergeller        
        
Makine ve metal teknolojisinde markalama işleminde kullanılan pergeller, aynı zamanda, ölçü takımlarından herhangi bir ölçüye ayarlanıp ölçü taşıma işleminde de kullanılır. Resim 1.3 

Resim 1.3: Pergel

ÖNEMLİ : Pergelleri nokta ve çizecek gibi kullanmayınız. 

















İç ve Dış Çap Kumpasları
         

Bu kumpaslar sıcak şekillendirme işlemlerinde kullanılırlar. Ölçü takımlarından herhangi bir ölçüye ayarlanıp ölçü taşıma işleminde kullanıldıkları gibi iç ve dış çap ölçmede de kullanılırl. Resim 1.4-1.5  kumpaslar ve ölçme şekli verilmiştir.

Resim 1.4:  İç ve dış çap kumpasları              

Resim 1.5:  Dış çap kumpası ile ölçme işlemi






















ÖNEMLİ: İç ve dış çap kumpasları ile ölçme yaparken istenen ölçü muhafaza edilmelidir.





Ayarlanabilir Ölçü Aletleri

* Sürmeli Kumpaslar

Özel Kumpaslar

Modül Kumpasları

Mikrometreler


Sabit Ölçü Aletleri

Şablonlar

Mastarlar


KAYNAK:
Ø    BAĞCI Mustafa, Yakup ERİŞKİN,. Ölçme Bilgisi ve Kontrol, M.E.B Basımevi İstanbul  1988

Ø    ÇELİK Salih, Ölçme ve Kontrol, M.E.B Basımevi, İstanbul 1989

Ø    SERFİÇELİ Y.Saip,  Metal işleri Meslek Teknolojisi 1 Genç Büro Basımevi Ankara 2000

Ø    Mitutoyo. Hassas Ölçü Aletleri Kataloğu 2004

Ø    http:// www.bilginoğlu – endüstri.com.tr


"Ölçme Kontrol ve Markalama - 2. Ders : Kumpas ve Kullanım Alanları " için aşağıdaki "Devamı..." seçeneğine tıklayın.


Devamı...

Bu konuyu paylas :

Admin:

Otomotiv Mühendisliği öğrencisiyim ve ayni zamanda baba mesleğinden dolayı çocukluğumdan beri otomotiv ile iç içeyim, oto sanayide büyüdüm diyebilirim. Bu blog siteyi kurup, iyi bir ekip oluşturarak, tüm meslektaşlarımıza ve Türkiye’miz için yerli üretime teşvik amacıyla bilgi paylaşmaya çalışıyoruz. Ayrıca TOMO’nun da kurucusuyum. Bunun yani sıra , henüz resmi olmasa da otomotiv mühendisleri derneği (TOMDER) ve grubunu da sosyal mecrada koordine etmekteyim. İlgi alanlarım, otomotiv tasarım, teknik konular ve 2008,den beri devam ettiğim blog yazarlığı.

E-Mail: www.otomotivmuhendisligi@gmail.com

Alican SiRiN tarafindan yazilan yazilar (Hepsini Gor)

0 yorum:

Yorumunuzu Yazmadan Önce Aşağıdan Yorum Kurallarını Okumanızı Tavsiye Ederiz. Kurallara Uymayan Yorumlar Yayınlanmicaktır... Saygılar

-Yorum Kuralları-
1-Yorumlarınız Konuyla Alakalı Olsun
2-Kötü İçerikli,Küfür,Ahlak Dışı veya Size Yakışmayan Kelimeler Kullanmayınız
3-Yazım Kurallarına Uygun Okunaklı ve Açıklayıcı Yorumlar Yazmanızı Umuyoruz
4-Sitemizde Yazılan Yorumlardan Site Yöneticilerimiz ve Sitemiz Kesinlikle Sorumlu Değildir... Yorumların Tamamı Yorumu Yazan Kişilerce Yayınlandığı için Mesuliyet Kabul Edilmemektedir.
****=Surç-u Lisan Ettiysek Af Ola=****
Sitemizde Sizi Ağırladığımız İçin Çok Büyük Bir Kıvanç ve Mutluluk Duymaktayız...
Bizimle Olduğunuz için Teşekkürler (Otomotiv Mühendisleri Ekibi...)

 
Support : Creating Website TOMO | TOMDER | Automotive Design
Copyright © 2012 - 2015 Otomotiv Mühendisliği © 2017 - Her Hakki Saklidir
Template Renewal by Alican Sirin Published by Facebook Group
Proudly powered by :Google | Blogger