" Sizde ekibimize katılıp , Web sitemizde yazar olmak ister misiniz ?

Araştırmayı seven , bilgi ve becerisine güvenen.

Gönüllü olarak aramıza katılmak isteyen arkadaşlar.
seçeneğine tıklayarak bizimle irtibata geçebilirsiniz. "

Ölçme Kontrol ve Markalama - 2. Ders : Kumpas ve Kullanım Alanları

Paylasan: Tarih: 21 Mart 2015 Cumartesi | 12:59

Örnek: Dijital Kumpas


AYARLANABİLİR ÖLÇÜ ALETLERİ

Sürmeli Kumpaslar


       Ayarlanablen bölüntülü ölçü aletleridir. Kumpaslar uzunluk ölçülerini, iç çap, dış çap, derinlik ve kanal ölçülerini ölçmede kullanılır.


        Kumpaslar cetvel ve sürgü olmak üzere iki esas parçadan meydana gelmiştir. Sabit çene cetvelle, hareketli çene ise sürgü ile tek parça halinde yapılmıştır. Sürgü üzerinde verniyer bölüntüsü vardır. Cetvelin bir tarafı (mm), diğer tarafı ise (") parmak bölüntülü olarak yapılır. Kumpaslar paslanmaz çelikten yapılırlar. Şekil 1.2. Cetvellere göre ölçme hassasiyetleri daha yüksektir. Ölçüyü dijital ve saatli olarak otamatik gösteren kumpaslarda vardır. Resim 1.6-1.7


Şekil 1.2 : Sürmeli kumpasın kısımları


Resim 1.6:  Saat kadranlı sürmeli kumpas

Resim 1.7:  Dijital göstergeli kumpaslar


Kumpaslar ölçü sistemleri ve kullanım alanlarına göre aşağıdaki gibi gruplandırılır
     

Ölçü Sistemlerine Göre


Ø   Metrik ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar
·   1/10 mm verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/20 mm verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/50 mm verniyer taksimatlı kumpaslar

Ø   Parmak ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar
·   1/32 " verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/64 " verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/128 ″ verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/192″ verniyer taksimatlı kumpaslar
·   1/1000" verniyer taksimatlı kumpaslar

Ø   Kullanım Alanlarına Göre Kumpaslar
·   İç ve dış çap kumpasları
·   Derinlik kumpasları
·   Özel kumpaslar
·   Modül kumpasları

Metrik Ölçü Sistemine Göre Yapılan Kumpaslar


1/10 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar

Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 9 mm’lik kısım verniyer üzerinde 10 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvelin üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzerindeki çizgi aralığı 9 / 10 = 0,9 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,9 = 0,1 mm’dir. Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,1 olarak okunur.Şekil 1.3

Şekil-1. 3 :1 / 10 mm Veniyer Taksimatlı Kumpasların Bölüntüleri




1 / 10 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma


Örnek  1 . 1

Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 7. çizgi ile çakışmıştır. Buna göre okunan ölçü 7 mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10. çizgisi çakıştığı için buna göre ölçülen değer:   7 mm’dir.
Örnek  1 . 2

Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 62 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 4. çizgisi cetvel üzerindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre ölçülen değer;
62 + 0,4 = 62,4 mm’dir.




1/20 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar

Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 19 mm’lik kısım sürgü üzerinde 20 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzerindeki çizgi aralığı 19 / 20 = 0,95 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,95 = 0,05 mm’dir. Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,05 olarak okunur.Şekil 1. 4

Şekil 1.4 : 1 / 20 mm Veniyer Taksimatlı Kumpasların Bölüntüleri




1 / 20 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma


  Örnek 1.3



Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 7. çizgiyi geçmiştir. Buna göre okunan ölçü 7 mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10. çizgisi çakıştığı için ölçülen değer:
7 + ( 0,05 x 10 ) = 7,50 mm’dir.

Örnek  1. 4


Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 51 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 7. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre okunan değer:

51 + ( 0,05 x 7) = 51,35 mm’dir.












1/50 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar

Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 49 mm ‘lik kısım sürgü üzerinde 50 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzeindeki çizgi aralığı  49 / 50 = 0,98 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,98 = 0,02 mm ‘dir.  Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,02 olarak okunur Şekil  1.5


Şekil 1.5 : 1 / 50 mm Veniyer taksimatlı kumpasların bölüntüleri





1 / 50 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma

Örnek : 1.5


Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 40. çizgiyi geçmiştir. Buna göre okunan ölçü 40 mm ve 41mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 40. çizgisi çakıştığı için; ölçülen değer:
40 + (0,02 x 40) = 40,80 mm’dir.






Örnek: 1.6

Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 61 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 17. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre okunan değer:
61 + (0,02 x 17) = 61,34 mm’dir.




Kullanım Alanlarına Göre Kumpaslar


İç ve Dış Çap Kumpasları
Bu kumpaslar daha önceki sürmeli kumpaslar ile aynı kumpaslardır.



Derinlik Kumpasları

Bu kumpaslarla kademeli kanal, delik derinlikleri ölçülür. Ölçülecek gerecin özelliğine göre değişik çeşitleri vardır. Resim 1.7: Derinlik kumpası, Şekil 1.6 Derinlik ölçme uyg.






Özel Kumpaslar
Değişik biçimli ve konumlu parçaların boyutlarını ölçmek veya kontrol etmek amacı ile kullanılır.

Modül Kumpasları
Dişli çarkların diş genişliği ve diş üstü yüksekliğinin ölçülmesinde kullanılır.

Kumpasların Kullanılması, Bakımı ve Korunması

Ø  Ölçü hassasiyetine uygun kumpas seçilmelidir
Ø  Kumpas sürgüsünün cetvel üzerinde boşluksuz çalışıp çalışmadığına bakılmalıdır
Ø  Çeneler kapalı durumda iken sıfır çizgileri çakışır durumda ve çeneler birbirine yapışık olmalıdır
Ø  Ölçüm sırasında sürgüye fazla basma kuvveti uygulanmamalıdır
Ø  İş parçasına önce sabit çene temas ettirilmeli, daha sonra hareketli çene sürülerek temas etmelidir
Ø  Sıcak parça ve çapaklı parça kesinlikle ölçülmemelidir
Ø  Kumpaslar kesici ve darbe aletlerinden uzak tutulmalıdır
Ø  Kumpasların çeneleri pergel gibi veya cetvel kısmı çelik cetvel gibi kullanılmamalıdır
Ø  Ölçme işlemi bittikten sonra kumpas çeneleri kapatılıp özel kutularına konulmalıdır
Ø  Uzun süre kullanılmayacak kumpaslar asitsiz yağlar (vaselin) ile yağlanıp kutularında saklanmalıdır. Şekil 1.7’de kumpas okuma hataları verilmiştir

Şekil 1.7 : Kumpas Okuma ve Yapılan Hatalar


KAYNAK:

Ø    BAĞCI Mustafa, Yakup ERİŞKİN,. Ölçme Bilgisi ve Kontrol, M.E.B Basımevi İstanbul  1988

Ø    ÇELİK Salih, Ölçme ve Kontrol, M.E.B Basımevi, İstanbul 1989

Ø    SERFİÇELİ Y.Saip,  Metal işleri Meslek Teknolojisi 1 Genç Büro Basımevi Ankara 2000

Ø    Mitutoyo. Hassas Ölçü Aletleri Kataloğu 2004

Ø    http:// www.bilginoğlu – endüstri.com.tr



Bu konuyu paylas :

Admin:

Otomotiv Mühendisliği öğrencisiyim ve ayni zamanda baba mesleğinden dolayı çocukluğumdan beri otomotiv ile iç içeyim, oto sanayide büyüdüm diyebilirim. Bu blog siteyi kurup, iyi bir ekip oluşturarak, tüm meslektaşlarımıza ve Türkiye’miz için yerli üretime teşvik amacıyla bilgi paylaşmaya çalışıyoruz. Ayrıca TOMO’nun da kurucusuyum. Bunun yani sıra , henüz resmi olmasa da otomotiv mühendisleri derneği (TOMDER) ve grubunu da sosyal mecrada koordine etmekteyim. İlgi alanlarım, otomotiv tasarım, teknik konular ve 2008,den beri devam ettiğim blog yazarlığı.

E-Mail: www.otomotivmuhendisligi@gmail.com

Alican SiRiN tarafindan yazilan yazilar (Hepsini Gor)

0 yorum:

Yorumunuzu Yazmadan Önce Aşağıdan Yorum Kurallarını Okumanızı Tavsiye Ederiz. Kurallara Uymayan Yorumlar Yayınlanmicaktır... Saygılar

-Yorum Kuralları-
1-Yorumlarınız Konuyla Alakalı Olsun
2-Kötü İçerikli,Küfür,Ahlak Dışı veya Size Yakışmayan Kelimeler Kullanmayınız
3-Yazım Kurallarına Uygun Okunaklı ve Açıklayıcı Yorumlar Yazmanızı Umuyoruz
4-Sitemizde Yazılan Yorumlardan Site Yöneticilerimiz ve Sitemiz Kesinlikle Sorumlu Değildir... Yorumların Tamamı Yorumu Yazan Kişilerce Yayınlandığı için Mesuliyet Kabul Edilmemektedir.
****=Surç-u Lisan Ettiysek Af Ola=****
Sitemizde Sizi Ağırladığımız İçin Çok Büyük Bir Kıvanç ve Mutluluk Duymaktayız...
Bizimle Olduğunuz için Teşekkürler (Otomotiv Mühendisleri Ekibi...)

 
Support : Creating Website TOMO | TOMDER | Automotive Design
Copyright © 2012 - 2015 Otomotiv Mühendisliği © 2017 - Her Hakki Saklidir
Template Renewal by Alican Sirin Published by Facebook Group
Proudly powered by :Google | Blogger